Hollandse en Spaanse Luchten

Vanochtend was ik in het Picassomuseum hier in Málaga en ik genoot niet alleen van alle mooie schilderijen van Picasso, die tot de vaste collectie van dit bijzondere museum behoren, echter ik werd in dit zelfde museum ook getrakteerd op een bijzondere tijdelijke tentoonstelling met prachtige werken van de Britse schilders van de schildersgroep ‘School of Londen’. Op deze expositie hangen schilderijen van Francis Bacon, Lucien Freud, Frank Auerbach, Kitaj en andere beroemde na-oorlogse meesters! Deze tentoonstelling is echt een aanrader en voor kunstliefhebbers die in Zuid-Spanje zijn echt een must!

Wat heeft Málaga toch een overdadig aanbod aan kunst, verspreid over verschillende musea in de stad en ik schreef hier al eens eerder over (klik hier voor mijn eerdere artikel)

Nadat ik zogezegd van de bovengenoemde kunst had genoten, wandelde ik richting de haven mijn geliefde Zuid-Spaanse stad en had ik daar een schitterend panorama over de uitgestrekte Middellandse Zee.


Na meer dan een week dat ik hier al in Málaga vertoef heeft er nog steeds geen enkel wolkje aan de blauwe hemel gestaan. Dat is voor mij als echte Hollander toch wel bijzonder, want een totaal wolkeloze lucht komt in Nederland niet zo vaak voor en helemaal niet zo langdurig achter elkaar.

Het is me trouwens in Amsterdam opgevallen dat er in Nederland niet alleen maar sprake is van natuurlijk gevormde wolken, maar dat door het toenemende drukke vliegverkeer de kans op een strak blauwe lucht, zoals hier in Andalusië, zeer klein geworden is. Ik ga er maar vanuit dat de talrijke strepen die de vele vliegtuigen boven het Nederlandse luchtruim maken slechts uit onschuldige waterdamp bestaan maar ze ‘vervuilen’ wel het zicht op de kenmerkende authentieke Nederlandse (wolken)lucht.

Ik bedoel dan dat je door al deze contrails, zoals deze vliegtuigstrepen officieel genoemd worden, eigenlijk niet meer echt een typische weergave krijgt van de Hollandse luchten zoals we die herkennen op zeventiende eeuwse schilderijen van bijvoorbeeld Jacob van Ruysdael en Meindert Hobbema. 


Kort geleden moest ik nog aan deze beroemde ‘Hollandse luchten’ denken toen ik in Kassel was. Tijdens mijn reis zag ik in de Gemäldeglarie in Schloß Wilhelmhöhe in Kassel een aantal van die typische Hollandse zeventiende eeuwse landschappen. Daarnaast werd ik in Kassel meerdere malen herinnert aan de fameuze naoorlogse Duitse kunstenaar Joseph Beuys, die furore maakte op de verschillende edities van De Documenta in Kassel. Beuys maakte trouwens niet alleen opmerkelijke kunstwerken, hij had ook allerlei gedachtes over de reeds genoemde luchten en de lichtval in Nederland.
Beuys meende dat door de inpoldering van het IJsselmeer het typische Hollands licht compleet was veranderd. Weg was volgens hem tegenwoordig het immense spiegelende oppervlak. Volgens Beuys was het licht in Nederland in de glorieuze zeventiende eeuw anders en dat zou je op vele landschapschilderijen uit onze Gouden Eeuw goed kunnen zien. 


Het licht reflecteerde immers toen volledig via het immense oppervlakte van de Zuiderzee. Echter toen in de twintigste eeuw grote delen hiervan werden ingepolderd en het IJsselmeer over bleef was de specifieke kenmerkende ‘Hollandse licht’ volgens Beuys dus verdwenen. Deze theorie van Beuys gecombineerd met al die irritante strepen maakt het beeld van onze Nederlandse hemel inderdaad anders dan vroeger. En dit in ogenschouw genomen kan ik nog meer genieten van de prachtige landschapschilderijen uit de zeventiende eeuw, die trouwens qua schoonheid niet onder doen voor de strak blauwe lucht hier in Málaga.

 

Marcel Verhoeven, Europakenner

verhoeven@kunststad.nl

Klik op de afbeeldingen in het verhaal om ze te vergroten.